Doç. Dr. Özlem Ercelep

Pankreas Kanseri: Hasta Rehberi

Özet

Pankreas kanseri, karın boşluğunun derinliklerinde yer alan pankreas bezinde gelişen ve erken evrede belirti vermeyebilen bir kanser türüdür.1 En sık görülen tip pankreas duktal adenokarsinomudur.1, 2 Tedavi yaklaşımı hastalığın evresine, tümörün yerine, damarlarla ilişkisine, moleküler özelliklere ve hastanın genel durumuna göre belirlenir; cerrahi, sistemik tedavi, radyoterapi ve destek bakım seçenekleri multidisipliner ekip tarafından değerlendirilir.1, 3, 4

Temel çıkarımlar

Pankreas kanseri temel bilgiler ikon seti

  • Erken tanı zordur: Pankreas kanseri genellikle ileri evrede belirti verir; düzenli tarama programları sınırlıdır.1
  • Cerrahi uygunluk hasta özelinde değerlendirilir: Rezektabl hastalıkta cerrahi seçenek olabilir; bazı hastalarda önce sistemik tedavi gerekebilir.1, 3
  • Sistemik tedavi seçenekleri kişiye göre seçilir: FOLFIRINOX, gemsitabin/nab-paklitaksel veya diğer rejimler performans durumu, evre ve yan etki riskine göre değerlendirilir.3, 4, 11
  • Genetik ve moleküler testler tedaviyi yönlendirebilir: BRCA1/2, PALB2, MSI-H/dMMR veya NTRK gibi nadir değişiklikler bazı tedavi seçeneklerini etkileyebilir.3, 4, 12, 13, 14
  • Risk faktörleri tek başına tanı koydurmaz: Sigara, obezite, diyabet, kronik pankreatit ve bazı kalıtsal sendromlar risk değerlendirmesinde dikkate alınır.5, 8
  • Geri ödeme koşula bağlıdır: Türkiye’de ilaç ve işlem erişimi güncel SUT, rapor ve endikasyon koşullarına göre ayrıca doğrulanmalıdır.6

Kapsam ve tanımlar

Bu rehber yetişkinlerde görülen pankreas kanserinin en sık tipi olan pankreas duktal adenokarsinomunu kapsamaktadır.

  • Pankreas duktal adenokarsinom: Pankreas kanallarını döşeyen hücrelerden kaynaklanan en sık pankreas kanseri tipidir.1, 2
  • Rezektabl (ameliyat edilebilir): Tümör pankreasla sınırlı, çevre damarlara yayılmamış.1
  • Borderline rezektabl: Tümör damarlara yakın ancak cerrahi düşünülebilir.1
  • Lokal ileri evre: Tümör büyük damarlara yayılmış, doğrudan cerrahi yapılamaz.1
  • Metastatik: Uzak organlara (karaciğer, akciğer, periton) yayılmış.1

Bu rehberin kapsamı dışında: Nöroendokrin pankreas tümörleri (pNET), ampuller kanser ve pankreatik kistler farklı seyir ve tedavi yaklaşımları gerektirdiğinden bu sayfada ele alınmamaktadır.

Önemli terimler:

TerimAçıklama
Whipple ameliyatıPankreasın başı, duodenum, safra kanalı ve midenin bir kısmının çıkarılması
FOLFIRINOXFluorourasil, lökovorin, irinotekan ve oksaliplatin kombinasyon kemoterapisi
GemsitabinPankreas kanserinde yaygın kullanılan bir kemoterapi ilacı
CA 19-9Pankreas kanserinde takipte kullanılan tümör belirteci
NeoadjuvanCerrahi öncesi uygulanan tedavi (tümörü küçültmek amaçlı)

Belirtiler

Pankreas kanseri belirtileri infografik

Pankreas kanseri, pankreasın karın boşluğunun derininde bulunması nedeniyle erken evrede genellikle belirti vermez. Belirtiler tümörün büyüklüğü ve konumuna göre ortaya çıkar:1, 5, 7

Sık görülen belirtiler:

  • Sarılık: Ciltte ve gözlerde sararma, koyu idrar, soluk dışkı — özellikle pankreasın başındaki tümörlerde safra kanalı tıkanmasına bağlı.1, 7
  • Karın ve sırt ağrısı: Karın üst bölgesinde sırta vuran künt ağrı. Yemek yeme veya yatınca artabilir.5, 7
  • Kilo kaybı ve iştahsızlık: Açıklanamayan hızlı kilo kaybı sık görülür.5, 7
  • Sindirim sorunları: Bulantı, kusma, hazımsızlık, şişkinlik.7
  • Yeni başlayan diyabet: Özellikle 50 yaş üzeri, aile öyküsü olmadan gelişen diyabet pankreas kanseri işareti olabilir.5
  • Derin ven trombozu (DVT): Bacakta şişme, ağrı — bazı hastalarda ilk belirti olabilir.1

⚠️ Önemli: Bu belirtilerin çoğu pankreas kanserine özgü değildir ve başka hastalıklarda da görülebilir. Ancak özellikle sarılık, açıklanamayan kilo kaybı ve 50 yaş üstü yeni başlayan diyabet durumunda mutlaka tıbbi değerlendirme gerekir.

Acil durum: ne zaman yardım alınmalı?

Aşağıdaki belirtilerden herhangi biri ortaya çıkarsa hemen 112’yi arayın veya en yakın acil servise başvurun:

  • Şiddetli karın ağrısı — ani başlangıçlı, dayanılmaz karın/sırt ağrısı
  • Yüksek ateş (38°C ve üzeri) — özellikle kemoterapi sırasında enfeksiyon belirtisi
  • Kontrol edilemeyen bulantı-kusma — sıvı alamama, dehidratasyon riski
  • Sarılık ile birlikte ateş ve titreme — safra yolu enfeksiyonu (kolanjit) belirtisi, acil müdahale gerektirir1
  • Ani nefes darlığı veya bacakta şişlik — pulmoner emboli veya DVT şüphesi
  • Kanama belirtileri — koyu/kanlı dışkı, uzun süren kanama

☎️ Türkiye Acil Yardım Hattı: 112

Nedenler ve risk faktörleri

Pankreas kanseri risk faktörleri infografik

Pankreas kanserinin kesin nedeni bilinmemekle birlikte, birçok risk faktörü tanımlanmıştır:5, 8

Değiştirilebilir risk faktörleri:

  • Sigara: Pankreas kanseri için iyi tanımlanmış ve önlenebilir risk faktörlerinden biridir.5, 8
  • Obezite: Fazla kilo/obezite risk değerlendirmesinde dikkate alınır.5, 8
  • Tip 2 diyabet: Uzun süreli diyabet pankreas kanseri riskini artırır.5, 8
  • Kronik pankreatit: Pankreasın uzun süreli iltihabı, özellikle aşırı alkol kullanımı ile ilişkili olduğunda riski artırır.5, 8
  • Aşırı alkol tüketimi: Özellikle kronik pankreatit gelişimi üzerinden risk değerlendirmesinde dikkate alınabilir.8

Değiştirilemez risk faktörleri:

  • Yaş: Pankreas kanseri riski yaşla birlikte artabilir.5, 8
  • Cinsiyet ve aile öyküsü: Risk değerlendirmesinde kişisel ve ailesel öykü birlikte ele alınır.2, 5
  • Kalıtsal yatkınlık: BRCA1/2, PALB2, Lynch sendromu, Peutz-Jeghers sendromu ve ailesel pankreatit gibi durumlar risk değerlendirmesinde önemlidir.4, 5, 8

Tanı ve evreleme / risk sınıflaması

Pankreas kanseri tanı süreci akış diyagramı

Pankreas kanserinin erken tanısı zordur çünkü pankreas diğer organların arkasında gizlenmiştir ve erken evrede belirti azdır:1, 9

Tanı adımları:

  1. Tıbbi öykü ve fizik muayene: Belirtiler, risk faktörleri ve aile öyküsü değerlendirilir.1
  2. Görüntüleme: Kontrastlı BT sık kullanılan temel görüntüleme yöntemlerindendir. MRG, MRCP (safra yolları görüntüleme), endoskopik ultrasonografi (EUS) ve PET-BT seçilmiş durumlarda ek bilgi sağlayabilir.1, 9
  3. Kan testleri: CA 19-9 tümör belirteci tanıda sınırlı özgüllüğe sahiptir ancak tedavi yanıtı takibinde kullanılır.1, 9
  4. Biyopsi: EUS eşliğinde ince iğne aspirasyonu (İİA) ile doku örneği alınarak kesin tanı konur.1, 9
  5. Genetik/moleküler test: Güncel kılavuzlar birçok hastada germline ve/veya tümör moleküler testlerinin değerlendirilmesini önerir; kapsam ve panel seçimi uzman ekipçe belirlenir.3, 4

Evreleme (AJCC TNM Sistemi):

EvreTanımTedavi Yaklaşımı
Evre 0Karsinoma in situ — anormal hücreler pankreas kanalında sınırlıCerrahi
Evre ITümör pankreasla sınırlı olabilirCerrahi uygunluk ve ek tedavi değerlendirilir
Evre IIYakın dokular veya lenf nodları etkilenebilirCerrahi, sistemik tedavi ve/veya radyoterapi seçenekleri tartışılır
Evre IIIBüyük damarlarla ilişki belirgin olabilir, uzak metastaz yokturSistemik tedavi ve lokal tedaviler hasta özelinde değerlendirilir
Evre IVUzak organlara metastaz olabilirSistemik tedavi, destek/palyatif bakım ve klinik araştırmalar değerlendirilir

Biyobelirteç ve moleküler testler

Pankreas kanseri biyobelirteç karşılaştırma tablosu

Pankreas kanserinde moleküler testler tedavi planlamasında giderek daha önemli hale gelmektedir:3, 4

BiyobelirteçNe Ölçer?Klinik Önemi
BRCA1/BRCA2DNA onarım geni değişiklikleriPlatin bazlı tedavi ve olaparib idamesi gibi seçenekler belirli koşullarda değerlendirilebilir3, 4, 12
PALB2DNA onarım geni değişikliğiTedavi planında platin duyarlılığı ve genetik danışmanlık açısından dikkate alınabilir3, 4
MSI-H/dMMRMikrosatelit instabilitesi / eşleşme onarım eksikliğiPembrolizumab gibi immünoterapi seçenekleri uygun klinik koşullarda değerlendirilebilir3, 13
NTRK füzyonuNadir gen füzyonuLarotrektinib/entrektinib gibi tümör-agnostik hedefli tedaviler uygun koşullarda gündeme gelebilir14, 15
KRASSık görülen sürücü gen değişikliklerinden biriRutin hedefli tedavi kararı için tek başına yeterli değildir; araştırmalar sürmektedir3
CA 19-9Karbohidrat antijenTanıda tek başına yeterli değildir; takipte diğer klinik verilerle birlikte yorumlanır1

Neden önemli? BRCA veya PALB2 gibi değişiklikler tedavi planını ve aile risk değerlendirmesini etkileyebilir; test kararı genetik danışmanlık ve onkoloji ekibiyle birlikte verilmelidir.

Tedaviye genel bakış

Pankreas kanseri tedavi yol haritası akış diyagramı

Pankreas kanseri tedavisi multidisipliner bir ekip (cerrahi onkoloji, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi, gastroenteroloji) tarafından planlanır:3

1. Cerrahi

  • Whipple ameliyatı (pankreatikoduodenektomi): Pankreas başı tümörlerinde seçilmiş hastalarda uygulanan büyük bir cerrahidir; çıkarılan dokular tümörün yerine ve cerrahi plana göre değişebilir.1, 3
  • Distal pankreatektomi: Pankreasın gövde veya kuyruk tümörlerinde uygulanır; genellikle dalak da çıkarılır.3
  • Cerrahi uygunluk; evre, damar tutulumu, metastaz durumu ve hastanın genel sağlığına göre multidisipliner kurulda değerlendirilir.1, 3

2. Kemoterapi

  • FOLFIRINOX / mFOLFIRINOX: Performans durumu uygun hastalarda değerlendirilebilen yoğun bir kombinasyon rejimidir.3, 11
  • Gemsitabin + nab-paklitaksel: Bazı ileri evre hastalarda değerlendirilebilen başka bir kombinasyon seçeneğidir.3
  • Platin içeren tedaviler: BRCA1/2 veya PALB2 gibi DNA onarım değişiklikleri olan hastalarda uygunluk ayrıca değerlendirilir.3, 4
  • Neoadjuvan tedavi: Borderline rezektabl veya lokal ileri tümörlerde cerrahi öncesi sistemik tedavi gündeme gelebilir.3

3. Radyoterapi

  • Lokal ileri hastalıkta veya cerrahi sonrası pozitif cerrahi sınır durumunda uygulanabilir.3
  • Stereotaktik beden radyoterapisi (SBRT) bazı durumlarda tercih edilir.

4. Hedefli ve immünoterapi

  • Olaparib: Germline BRCA mutasyonu taşıyan, metastatik pankreas adenokarsinomunda ve ilk basamak platin bazlı tedavi sonrası progresyon göstermeyen seçilmiş hastalarda FDA onayı almıştır; Türkiye erişim/geri ödeme durumu ayrıca doğrulanmalıdır.12
  • Pembrolizumab: MSI-H/dMMR solid tümörlerde belirli koşullarda onaylıdır; pankreas kanserinde uygunluk moleküler test ve klinik duruma göre değerlendirilir.13
  • NTRK inhibitörleri: NTRK füzyonu taşıyan solid tümörlerde belirli koşullarda kullanılan tümör-agnostik seçeneklerdir.14, 15

5. Palyatif bakım

  • Ağrı yönetimi, safra yolu stentleme, sindirim desteği ve psikolojik destek tedavinin her evresinde sunulmalıdır.1

⚠️ Not: Tedavi dozu ve şeması her hasta için bireyseldir. Bu rehberde belirli ilaç dozları veya tedavi şemaları verilmemektedir.

Yan etkiler ve güvenlik

Pankreas kanseri tedavi yan etkileri ikon seti

Tedavinin yan etkileri kullanılan yönteme göre değişir:10, 11

Cerrahi sonrası:

  • Sindirim güçlüğü, diyare, mide boşalma gecikmesi
  • Pankreas enzim yetmezliği — enzim takviyesi gerekebilir
  • Cerrahi bölge enfeksiyonu
  • Yeni başlayan veya kötüleşen diyabet

FOLFIRINOX yan etkileri:

Yan EtkiNe zaman önemlidir?Ne yapılır?
Bulantı-kusmaSıvı/gıda alımını bozarsaBulantı önleyici plan tedavi ekibince düzenlenir
Kan değerleri düşüklüğüAteş, enfeksiyon veya kanama bulgusu olursaKan tahlili ve acil değerlendirme gerekebilir
DiyareSıvı kaybı, kilo kaybı veya halsizlik yaparsaİlaç, beslenme ve sıvı planı kişiye göre düzenlenir
NöropatiEl/ayak uyuşması günlük yaşamı etkilerseİlaç seçimi veya doz aralığı yeniden değerlendirilebilir
YorgunlukGünlük yaşamı belirgin kısıtlarsaAnemi, enfeksiyon, beslenme ve tedavi yan etkileri araştırılır
Ağız yaralarıBeslenmeyi veya ağrıyı artırırsaAğız bakımı ve destek tedavileri planlanır

Gemsitabin + nab-paklitaksel: Yan etki profili hastaya, dozlara, eşlik eden hastalıklara ve önceki tedavilere göre değişir; rejimler arasında seçim bireysel yapılır.3

Günlük yaşam ve destek

Pankreas kanseri günlük yaşam önerileri infografik

Pankreas kanseri tedavisi sürecinde beslenme ve yaşam kalitesi özel dikkat gerektirir:10, 11

Beslenme (çok önemli):

  • Pankreas enzim takviyesi (PERT) bazı hastalarda sindirim sorunları için gerekebilir; karar ve doz hekim/diyetisyen tarafından belirlenmelidir.
  • Öğün sıklığı, porsiyon, yağ miktarı ve protein/kalori hedefleri kilo durumu, ishal, iştah ve tedaviye göre kişiselleştirilmelidir.
  • Kilo kaybı veya emilim sorunu varsa onkoloji diyetisyeni desteği istenmelidir.

Fiziksel aktivite:

  • Fiziksel aktivite düzeyi; ameliyat durumu, ağrı, kilo kaybı, kan değerleri ve genel performansa göre planlanmalıdır.
  • Cerrahi sonrası aktiviteye dönüş sağlık ekibinin önerisiyle kademeli yapılmalıdır.

Psikolojik destek:

  • Pankreas kanseri tanısı hastada ve ailesinde yoğun kaygı yaratabilir.
  • Psikonkoloji desteği, destek grupları ve manevi bakım hizmetleri yaşam kalitesini artırır.

Ağrı yönetimi:

  • Pankreas kanserinde ağrı sık ve şiddetli olabilir; erken ve etkili ağrı kontrolü yaşam kalitesi için kritiktir.
  • Çölyak pleksus bloğu gibi girişimsel yöntemler ilaçlara ek olarak uygulanabilir.

Bakım verenler için

Pankreas kanseri hastasına bakım vermek fiziksel ve duygusal olarak zorlu bir süreçtir:

  • Beslenme desteğine aktif katılın: Enzim takviyesi zamanlaması, öğün planlaması ve kilo takibi günlük bakımın önemli parçasıdır.10
  • Ağrı takibi yapın: Hastanın ağrı düzeyini izleyin ve değişiklikleri sağlık ekibine bildirin.
  • Destek gruplarına katılın: Benzer deneyimleri paylaşan bakım verenlerin desteği yalnızlık hissini azaltır.
  • Kendinize dikkat edin: Bakım veren tükenmişliği gerçek bir risktir. Düzenli mola verin ve gerektiğinde profesyonel destek alın.
  • Pratik hazırlık: İlaç takvimi, randevu takibi, acil durum planı konusunda erken planlama yapın.

Maliyet, SGK ve erişim

Türkiye’de tedavi erişimi; SUT hükümleri, tanı kodu, rapor koşulları, ilacın ruhsat/geri ödeme durumu, hastane uygulamaları ve güncel mevzuata göre değişebilir.6

Kontrol edilmesi gereken başlıklar:

  • Cerrahi, radyoterapi, stentleme ve destek işlemlerinin hangi koşullarla yapılacağı
  • Kullanılacak ilacın güncel SUT ve ilaç geri ödeme listelerindeki durumu
  • Sağlık kurulu raporu, endikasyon, önceki tedaviler ve moleküler test koşulları
  • Olaparib, pembrolizumab veya NTRK inhibitörleri gibi seçeneklerde ruhsat/geri ödeme ve hasta uygunluğu

Başvuru süreci genellikle şunları içerir:

  1. Tedavi eden hekim SUT ve güncel geri ödeme koşullarını değerlendirir
  2. Gerekli raporlar, patoloji ve moleküler test belgeleri hazırlanır
  3. Hastane geri ödeme birimi veya eczane süreci kontrol eder
  4. Kapsam dışı veya belirsiz durumlarda hasta, sosyal hizmet ve ilgili kurum birimlerinden yazılı bilgi alabilir

İpucu: Maddi ve idari konularda hastanenin sosyal hizmet ve geri ödeme biriminden yazılı, güncel bilgi alın.

Takip ve uzun dönem

Pankreas kanseri takip takvimi zaman çizelgesi

Pankreas kanseri tedavisi sonrası takip; tedavi amacı, evre, yanıt, belirtiler ve genel sağlık durumuna göre planlanır:3

Takip programı (genel ilkeler):

  • Görüntüleme aralığı ve CA 19-9 takibi hasta özelinde belirlenir
  • Aktif tedavi döneminde kontroller daha sık, stabil dönemde daha aralıklı olabilir
  • Beslenme, ağrı, diyabet ve pankreas enzim ihtiyacı düzenli değerlendirilir

Takipte dikkat edilecek noktalar:

  • CA 19-9 düzeyleri tek başına karar verdirmez; görüntüleme ve klinik tabloyla birlikte yorumlanır
  • Kilo kaybı, yeni ağrı veya sarılık hemen bildirilmelidir
  • Pankreas enzim takviyesinin yeterliliği değerlendirilir
  • Diyabet kontrolü devam eder
  • Beslenme durumu ve kas kütlesi takip edilir

Nüks/ilerleme uyarıları: Yeni veya artan karın/sırt ağrısı, açıklanamayan kilo kaybı, sarılık veya genel durumda bozulma olursa tedavi ekibinize haber verin.

Doktor randevusuna sorular

Tanı aşamasında:

  1. Tümörüm pankreasın neresinde ve ne büyüklükte?
  2. Hastalığım hangi evrede? Ameliyat edilebilir mi?
  3. Genetik test (BRCA, PALB2) yaptırmalı mıyım?
  4. CA 19-9 düzeyim ne anlama geliyor?

Tedavi planı: 5. Tedavi seçeneklerim nelerdir? 6. Cerrahi uygulanabilir mi? Whipple ameliyatının riskleri nelerdir? 7. Neoadjuvan veya adjuvan kemoterapi öneriliyor mu? Hangi rejim? 8. BRCA mutasyonum varsa tedavim nasıl değişir?

Tedavi sürecinde: 9. Hangi yan etkiler bekleniyor ve nasıl yönetilir? 10. Enzim takviyesi kullanmam gerekiyor mu? 11. Hangi belirtilerde acil başvurmalıyım?

Takip dönemi: 12. Kontrol BT ve CA 19-9 ne sıklıkta yapılacak? 13. Beslenme ve kilo takibi için diyetisyen desteği alabilir miyim? 14. Nüks belirtileri nelerdir? 15. Klinik araştırmalara katılabilir miyim?

Sık Sorulan Sorular

Pankreas kanseri belirtileri nelerdir?

Pankreas kanseri erken evrede genellikle belirti vermez. İleri evrede sarılık, karın ve sırt ağrısı, açıklanamayan kilo kaybı, iştahsızlık, bulantı, yeni başlayan diyabet ve koyu renkli idrar en sık belirtilerdir.1, 7

Pankreas kanseri tedavi edilebilir mi?

Tedavi olasılığı hastalığın evresine, cerrahi uygunluğa, moleküler özelliklere, genel sağlık durumuna ve tedavi yanıtına göre değişir. Cerrahiye uygun hastalarda cerrahi ve sistemik tedavi birlikte değerlendirilebilir; ileri evrede tedavi hastalığı kontrol etmeyi ve yaşam kalitesini desteklemeyi hedefler.1, 3

Pankreas kanserinde BRCA testi neden önemlidir?

BRCA1/2 veya PALB2 gibi DNA onarım genlerindeki değişiklikler bazı tedavi seçeneklerini etkileyebilir. Platin bazlı kemoterapi veya olaparib gibi PARP inhibitörü seçenekleri yalnızca uygun moleküler ve klinik koşullarda değerlendirilir.3, 4, 12

Whipple ameliyatı nedir?

Whipple ameliyatı (pankreatikoduodenektomi), pankreas başı tümörlerinde seçilmiş hastalarda uygulanan büyük bir cerrahi yöntemdir. Çıkarılan dokular tümörün yerine ve cerrahi plana göre değişebilir; yarar ve riskler deneyimli ekip tarafından hasta özelinde değerlendirilir.1, 3

Ameliyat sonrası enzim takviyesi gerekli mi?

Bazı hastalarda pankreas enzim yetmezliği gelişebilir ve pankreas enzim replasmanı (PERT) gerekebilir. Gereklilik, doz ve kullanım zamanı şikayetlere, beslenme durumuna ve hekimin/diyetisyenin değerlendirmesine göre belirlenir.10

Destek ve başvuru kaynakları

  • Türk Kanser Derneği: turkkanserdernegi.org — Hasta destek, bilgilendirme ve kampanyalar
  • Pancreatic Cancer Action Network (PanCAN): pancan.org — Pankreas kanserine özel uluslararası destek kuruluşu
  • Cancer.Net (ASCO Hasta Portalı): cancer.net — Pankreas kanseri hakkında İngilizce hasta eğitim materyalleri
  • T.C. Sağlık Bakanlığı Kanser Daire Başkanlığı: hsgm.saglik.gov.tr — Ulusal kanser verileri ve destek
  • ALO 182 (MHRS Randevu Hattı): Devlet hastanesi randevu hattı — mhrs.gov.tr
  • 112 Acil Yardım: Acil durumlarda

⚠️ Sorumluluk reddi: Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişiye özel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tanı, tedavi ve takip kararları mutlaka doktorunuz ve sağlık ekibiniz tarafından verilmelidir.

Kaynaklar

  1. National Cancer Institute (NCI). Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) — Patient Version. https://www.cancer.gov/types/pancreatic/patient/pancreatic-treatment-pdq. Erişim: 2026-05-14.
  2. Rawla P, Sunkara T, Gaduputi V. Epidemiology of Pancreatic Cancer: Global Trends, Etiology and Risk Factors. World J Oncol. 2019;10(1):10-27. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30834048/. PMID: 30834048. DOI: 10.14740/wjon1166. Erişim: 2026-05-14.
  3. National Cancer Institute (NCI). Pancreatic Cancer Treatment (PDQ®) — Health Professional Version. https://www.cancer.gov/types/pancreatic/hp/pancreatic-treatment-pdq. Erişim: 2026-05-14.
  4. Sohal DPS, Kennedy EB, Cinar P, et al. Metastatic Pancreatic Cancer: ASCO Guideline Update. J Clin Oncol. 2020;38(27):3217-3230. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32755482/. PMID: 32755482. DOI: 10.1200/JCO.20.01364. Erişim: 2026-05-14.
  5. American Cancer Society. Pancreatic Cancer Risk Factors. https://www.cancer.org/cancer/types/pancreatic-cancer/causes-risks-prevention/risk-factors.html. Erişim: 2026-05-14.
  6. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK). Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) arama ve güncel duyurular. https://www.sgk.gov.tr/Arama/Index/sut. Erişim: 2026-05-14.
  7. Mayo Clinic. Pancreatic cancer — Symptoms and causes. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pancreatic-cancer/symptoms-causes/syc-20355421. Erişim: 2026-05-14.
  8. Cancer Research UK. Risks and causes of pancreatic cancer. https://www.cancerresearchuk.org/about-cancer/pancreatic-cancer/risks-causes. Erişim: 2026-05-14.
  9. Johns Hopkins Medicine. Pancreatic Cancer Diagnosis. https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/pancreatic-cancer/pancreatic-cancer-diagnosis. Erişim: 2026-05-14.
  10. Pancreatic Cancer Action Network (PanCAN). Diet and Nutrition for Pancreatic Cancer. https://pancan.org/facing-pancreatic-cancer/living-with-pancreatic-cancer/diet-and-nutrition/. Erişim: 2026-05-14.
  11. Conroy T, Desseigne F, Ychou M, et al. FOLFIRINOX versus Gemcitabine for Metastatic Pancreatic Cancer. N Engl J Med. 2011;364:1817-1825. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21561347/. PMID: 21561347. DOI: 10.1056/NEJMoa1011923. Erişim: 2026-05-14.
  12. U.S. Food and Drug Administration (FDA). FDA approves olaparib for gBRCAm metastatic pancreatic adenocarcinoma. https://www.fda.gov/drugs/resources-information-approved-drugs/fda-approves-olaparib-gbrcam-metastatic-pancreatic-adenocarcinoma. Erişim: 2026-05-14.
  13. U.S. Food and Drug Administration (FDA). FDA grants accelerated approval to pembrolizumab for first tissue/site agnostic indication. https://www.fda.gov/drugs/resources-information-approved-drugs/fda-grants-accelerated-approval-pembrolizumab-first-tissuesite-agnostic-indication. Erişim: 2026-05-14.
  14. U.S. Food and Drug Administration (FDA). FDA approves larotrectinib for solid tumors with NTRK gene fusions. https://www.fda.gov/drugs/fda-approves-larotrectinib-solid-tumors-ntrk-gene-fusions-0. Erişim: 2026-05-14.
  15. U.S. Food and Drug Administration (FDA). FDA approves entrectinib for NTRK solid tumors and ROS1 NSCLC. https://www.fda.gov/drugs/resources-information-approved-drugs/fda-approves-entrectinib-ntrk-solid-tumors-and-ros-1-nsclc. Erişim: 2026-05-14.